Văn hóa tâm linh trong các lễ hội ở Việt Nam hiện nay: Những “biến dạng” trầm trọng

Tinh hoa văn hóa dân tộc đất nước Việt Nam chính là truyền thống đạo đức là nét đẹp tinh thần của cha ông ta ngày xưa. Nay đã biến dạng quá nhiều bởi do thiếu hiểu biết và trình độ nhận thức về văn hóa đạo đức lành mạnh.

Lễ hội xưa và nay

Di sản tinh thần của một dân tộc thể hiện rõ nhất qua các lễ hội văn hóa, được thông qua các vị anh hùng xen lẫn tín ngưỡng dân gian. Các anh hùng dân tộc là thuốc thử màu bộc lộ tâm lý của một dân tộc. Qua cách chọn lựa và tôn vinh các anh hùng, các dân tộc tiết lộ những giá trị mà mình ôm ấp. Nếu chúng ta thay đổi cách nhận định anh hùng dân tộc thì đồng thời chúng ta cũng thay đổi các giá trị nền tảng của xã hội ta, chúng ta sẽ thay đổi cách suy nghĩ và hành động và do đó thay đổi số phận của chúng ta ngày càng sống tốt hơn.

Đất nước ta hiện nay còn rất nhiều lễ hội văn hóa và tín ngưỡng dân gian pha trộn lẫn với văn hóa ngoại lai có tính cách làm tổn hại người và vật quá mức.

Giữ gìn văn hóa truyền thống là việc nên làm
Giữ gìn văn hóa truyền thống là việc nên làm

Hiện tượng nhét tiền vào tượng Phật, Bồ-tát và các vị thần Thánh ở các chùa, đền mang dáng vấp của du lịch tâm linh, của tín ngưỡng dân gian. Với sự chen lấn, rải tiền, xin lộc rồi tranh lộc, phát ấn, ném tiền, rải gạo, đánh bài, nói tục, thậm chí xô xát cãi vã… Những hình ảnh thiếu văn hóa này không phải giờ này mới có. Mà nó đã có từ lâu trong mấy chục năm qua, nó đã trở thành vấn nạn chung của xã hội. Tuy nhiên nó vẫn được duy trì bởi một số ban ngành đoàn thể, có chức năng điều hành và giám sát, thực thi chưa nghiêm túc dẫn đến những hành động văn hóa thiếu ý thức và không lành mạnh.

Lễ hội văn hóa là tấm gương phản chiếu thái độ sống của một dân tộc. Đất nước thịnh hay suy, tiến bộ hay lạc hậu, ta có thể nhìn thấy qua một mùa lễ hội. Cứ đến ngày tết và các lễ hội sau tết, nhiều người đổ xô đến các chùa chiền, miếu mạo, đền phủ để cầu xin sự phù hộ của Phật Bồ-tát, và các thánh thần.

Những việc làm thiện ý đôi khi lại mang lại hiệu quả tiêu cực
Những việc làm thiện ý đôi khi lại mang lại hiệu quả tiêu cực

Có rất nhiều người đi hàng chục ngôi chùa, rủ nhau trở thành hội đi chùa. Vô hình chung việc này tạo ra một mùa hành hương… Họ dâng sớ cầu xin đủ thứ trên đời, nào cầu an, cầu lộc, cầu tài, cầu tình, cầu duyên, cầu tự và cả những thứ “độc địa” khác nữa. Hàng triệu con người bỏ thời gian đi tới những nơi được coi là linh thiêng với thái độ hối hả, lo lắng, sợ sệt, tự ti chen lẫn khoe mẽ. Nhiều tỉ đồng tan thành mây khói nuôi dưỡng cho niềm tin mơ hồ nhưng rất mãnh liệt.

Ý nghĩa Bông hồng cài áo trong mùa báo hiếu
Chùa Hải Đức: Kiến trúc độc đáo cùng câu chuyện kỳ lạ về người cha tiền kiếp
Phật dạy: 4 nỗi khổ lớn nhất của đời người, vượt qua được thì mới mong hậu vận an nhàn, hạnh phúc

Lễ hội ở các nơi trên thế giới có thể đông nhưng không bát nháo như đất nước ta hiện nay. Người hoan hỷ khi cướp được lộc thánh, người đau khổ vì cầu chưa xong đã mất tài sản, kể cả dẫm đạp nhau.

Rất nhiều chuyện trong nền văn hóa Việt Nam thời hiện đại như “mua thần, bán thánh”, mê tín dị đoan, tranh giành lộc, cướp phết… Vấn đề ở đây có lẽ ở nhiều khía cạnh, cả khía cạnh văn hóa, việc thực thi pháp luật chưa nghiêm và những người quản lý văn hóa Việt Nam. Cần phải phân tích rõ, cái gì tốt thì khen ngợi, những cái gì thuộc về hủ tục, không tốt cần phê phán và loại trừ. Cần hội thảo và cải cách lại lễ hội nào nên giữ, tiếp tục phát huy. Lễ hội nào mang nặng sắc thái hủ lậu có tính hại người và vật một cách quá đáng thì loại bỏ.

Hối hả, giành giật, chen chúc, xô xát, chặt chém, lừa lọc, chửi bới, hối hận… là trạng thái tâm thần của lễ hội chúng ta. Từ “phụ mẫu của dân” đến tất cả con dân của một đất nước phải vịn vào thánh thần mà đi tới tương lai thì quả thật đất nước đang có vấn đề, vượt ra khỏi tâm linh trong sáng mà chuyển sang một trạng thái cực đoan khác. Không thể kéo dài tình trạng này được nữa, những người có trách nhiệm cần phải có nhận thức đúng, phải có thái độ đúng và hành xử đúng để giúp mọi người sống có văn hóa đạo đức hơn.

Đừng biến văn hóa tâm linh thành việc làm thiếu thiện cảm (ảnh: internet)

Một đất nước mà nghèo nàn lạc hậu là nguyên nhân dẫn đến suy đồi đạo đức trầm trọng. Một dân tộc mà số đông chỉ dựa dẫm vào thánh thần thì sẽ ra sao trong tương lai?

Ba bảo tháp Phật giáo nổi tiếng nhất ba miền Bắc - Trung - Nam
Sau lùm xùm nợ nần, Á hậu Khánh Phương xuống tóc đi tu
Tượng Phật phóng hào quang linh nghiệm ký

Song, hòa lẫn trong không khí thiêng liêng ấy là những thói quen xấu, làm ảnh hưởng không nhỏ đến hình ảnh tôn nghiêm, trang trọng của những nét văn hóa đó. Đáng buồn thay, dù đã có nhiều sự phản ánh vấn đề trên nhưng dường như năm nào tình trạng này cũng tái diễn.

Ngày xưa Phật hoàng Trần Nhân Tông đã sáng suốt đưa Phật giáo vào áp dụng trong toàn dân và phá bỏ các hủ tục tập tục có hại đến người và vật. Một người phật tử chân chính không sát sinh hại vật thì không bao giờ giết người. Hiện nay, nhiều vụ án giết người dã man đã xảy ra làm đau lòng nhân thế. Có câu danh ngôn để răn nhắc chính mình: “Tiên học đạo đức làm người, hậu học chữ nghĩa kiến thức” nếu ai cũng áp dụng được câu này thì nhân loại sẽ tránh được cảnh máu đổ thịt rơi. Than ôi, một kiếp người quá mong manh, không thở là chuyển sang đời khác để làm súc sinh mà trả nghiệp si mê của mình.

Hơn 42 năm đất nước đang sống trong hòa bình ấy thế mà tình người lại dường như phai nhạt bởi những vụ việc đáng tiếc xảy ra. Phải chăng tư tưởng gia trưởng, phong kiến của cái gọi là ban phước giáng họa đã dần hủy diệt con người. So với mấy chục năm về trước, con người chết vì chiến tranh ít hơn gấp mấy chục lần thời nay chết vì thiếu hiểu biết, do đạo đức suy thối trầm trọng.

Tiên học đạo đức làm người, hậu học chữ nghĩa kiến thức (Ảnh: internet)

Hãy xây dựng và giữ gìn nét văn hóa tâm linh lành mạnh

Tôi, kẻ tăng lữ đã một thời lầm lỗi vì không tin nhân quả! May nhờ quy hướng về Phật pháp, tu theo Phật giáo Lý – Trần mà đã từ bỏ rất nhiều thói hư tật xấu. Chính vì thế, không thể ngồi yên đành phải có tiếng nói… tất nhiên sẽ đụng chạm rất nhiều người vô thần không tin nhân quả. Cuộc sống không thể làm vừa lòng hết mọi người… chỉ mong người cảm thông để cùng xây dựng một đất nước văn minh, giàu đẹp có văn hóa và đạo đức chân thật. Chút lòng thành xin gửi gắm chư huynh đệ pháp lữ gần xa… Chúng ta hãy đem yêu thương vào nơi oán thù để mình và người cùng vui sống chan hòa mà có sự cảm thông và tha thứ cho nhau.

Khái niệm “địa ngục” trong một số kinh sách Phật giáo
Ý nghĩa chắp tay trong nghi thức Phật giáo
Phước đức có bị hết hay không? Biết câu trả lời ta càng choáng váng về những việc mình đã làm

NAM MÔ THƯỜNG TINH TẤN BỒ TÁT

Xem thêm:

Rùng mình chuyện 20 Phật tử bị “Vong thai nhi” nhập khi đang làm lễ cầu siêu tại Hà Nội

Hãy nhớ đến họ – những nhà Quán quân vì Nhân loại (Champions for Humanity)

 

Sa môn Thích Đạt Ma Phổ Giác

Bình Luận

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *