Thức ăn thời Đức Phật: Khi xưa khất thực có phải chỉ thọ nhận đồ chay?

Đức Phật đã đặt ra nhiều giới luật ngăn cấm chư Tăng không được đòi hỏi thức ăn mà họ ưa thích. Kết quả là chư Tăng chỉ nhận các loại thực phẩm giống hệt như thức ăn người dân thường hay sử dụng…

Ngay từ lúc đạo Phật được hình thành hơn 2500 năm về trước, các Tăng Ni vẫn sống nhờ vào khất thực… Mỗi buổi sáng họ dùng bữa bằng bất kỳ thứ gì các Phật Tử tự nguyện dâng cúng. Cho dù thức ăn có giàu năng lượng hay kém phẩm chất, khoái khẩu hay khó ăn, tất cả đều được họ chấp nhận với lòng tri ân và được xem như là dược phẩm để duy trì sự sống.

Chư tăng cũng nhận các loại thực phẩm giống người dân thường dùng

Đức Phật đã đặt ra nhiều giới luật ngăn cấm chư Tăng không được đòi hỏi thức ăn mà họ ưa thích. Kết quả là chư Tăng chỉ nhận các loại thực phẩm giống hệt như thức ăn người dân thường hay sử dụng – và thông thường thì các thực phẩm đó có thịt cá.

Một lần nọ, có một vị tướng giàu có và đầy uy thế tên là Siha (nghĩa là ‘Sư tử’) đến thăm đức Phật. Tướng quân Siha trước kia là đồ đệ hết lòng ủng hộ các tu sĩ Kỳ-na giáo. Nhưng ông rất cảm động và cảm kích trong một lần nghe đức Phật giảng pháp. Vậy nên ngay trong buổi nghe pháp đó, vị tướng này đã xin quy y Tam Bảo (nghĩa là trở thành Phật tử).

Sau đó, tướng quân Siha thỉnh đức Phật cùng với một số rất đông chư Tăng đến nhà của ông trong thành phố để cúng dường bữa ăn vào buổi sáng hôm sau. Để sửa soạn cho bữa cúng dường đó, tướng quân Siha ra lệnh người hầu đi mua một số thịt ở chợ để phục vụ cho dịp đặc biệt này. Khi các vị tu sĩ Kỳ-na giáo nghe biết được sự quy y Phật Pháp của người bảo trợ cũ của họ và ông ta đang sửa soạn một bữa cơm cúng dường đức Phật cùng chư Tăng, họ trở nên bực tức và nói rằng:

“Từ nay sẽ có nhiều vị đạo sĩ Ni-kiền tử (tu sĩ Kỳ-na giáo) vẫy tay, than phiền từ đường xe ngựa này đến đường xe ngựa khác, từ khắp ngả rẽ này sang ngả rẽ khác trong thành phố, rằng: Ngày hôm nay tướng quân Siha đã giết một con vật béo, để dọn một bữa tiệc thết đãi ẩn sĩ Cồ-đàm (đức Phật). Ẩn sĩ Cồ-đàm đã cố ý ăn thịt từ con vật mà ông ta biết đã được giết để thết đãi ông ta cùng chư tăng tháp tùng. Việc giết vật này được thực hiện chỉ vì ông ta mà thôi.”

Ý nghĩa Bông hồng cài áo trong mùa báo hiếu
Chùa Hải Đức: Kiến trúc độc đáo cùng câu chuyện kỳ lạ về người cha tiền kiếp
Phật dạy: 4 nỗi khổ lớn nhất của đời người, vượt qua được thì mới mong hậu vận an nhàn, hạnh phúc
Trong một số trường hợp chư tăng không được ăn mặn

Thật ra, tướng quân Siha đã phân biệt rất hợp với đạo đức, giữa một bên là thịt mua tại chợ đã được giết mổ sẵn để bán và bên kia là mua một con vật còn sống và ra lệnh giết. Sự phân biệt này không mấy rõ ràng đối với một số người Âu Mỹ, nhưng đã được ghi chép rất nhiều lần trong những bài giảng của đức Phật. Thế rồi, để xác định rõ thái độ về việc ăn thịt cho chư Tăng, đức Phật dạy:

“Này chư Tỳ-kheo, Ta cho phép các vị dùng thịt cá trong ba trường hợp sau đây: thịt này phải chưa được các vị nhìn thấy, các vị chưa được nghe biết, hoặc giả chư vị không có gì phải nghi ngờ là con vật đó đã được giết chỉ nhằm mục đích thiết đãi cho chư vị. Nhưng các vị không được cố tình sử dụng thứ thịt đã được giết chỉ vì dành cho các vị sử dụng mà thôi.”

Có nhiều đoạn trong Kinh điển Phật giáo cho thấy đức Phật và chư Tăng đệ tử Ngài được cúng dường thịt và Ngài cũng như chư đệ tử đều thọ nhận. Một trong những đoạn kinh nầy được viết trong phần mở đầu câu chuyện liên quan đến một giới luật hoàn toàn không liên quan gì đến thịt (Ni-tát-kỳ Ba-dật đề, Xả đọa pháp, 5) và nội dung của đoạn này cho thấy thịt nói ở đây hoàn toàn chỉ là ngẫu nhiên đối với đề tài chính. Điều này làm tăng thêm tính xác thực khách quan của đoạn văn:

...

Ba bảo tháp Phật giáo nổi tiếng nhất ba miền Bắc - Trung - Nam
Sau lùm xùm nợ nần, Á hậu Khánh Phương xuống tóc đi tu
Tượng Phật phóng hào quang linh nghiệm ký

– Ni sư Uppalavanna là một trong hai vị nữ đại đệ tử của đức Phật. Uppalavanna thọ giới tỳ-kheo-ni khi còn trẻ và sớm đắc quả giác ngộ. Là một vị A-la-hán, Ni sư Uppalavanna còn có nhiều thần lực đến độ chính đức Phật đã tuyên bố Ni sư Uppalavanna là người lỗi lạc nhất trong số tất cả các vị nữ đệ tử về phương diện này.

Một lần kia, trong khi Ni sư Uppalavanna đang ngồi tham thiền một mình vào buổi trưa tại khu vườn ‘Người Mù’, trong một cánh rừng hẻo lánh bên ngoài thành Savatthi (Xá-vệ), có một vài tên cướp đi ngang qua. Mấy tên cướp vừa mới đánh cắp một con bò, giết con vật này và rồi mang một ít thịt chạy trốn. Vừa nhìn thấy một vị ni sư tham thiền điềm tĩnh và nghiêm trang, tên cướp cầm đầu đã nhanh nhẹn bỏ một ít thịt bò trong một cái bọc được chằm bằng lá cây và để lại cho ni sư. Ni sư Uppalavanna nhặt miếng thịt bò lên và quyết định dâng cúng cho đức Phật.

Ngay sáng sớm hôm sau, sau khi đã nấu thức ăn với thịt đó, bà cất mình lên không trung và bay tới nơi đức Phật đang ngụ, tại Veluvana (Trúc Lâm) bên ngoài thành Rajagaha (Vương-xá), và như thế Ni sư đã bay một quãng đường trên 200 ki lô mét. Mặc dù không nghe nói đến việc đức Phật có thực sự dùng món thịt đó hay không, nhưng rõ ràng là một ni sư đã chứng quả A-la-hán và có nhiều thần lực ắt hẳn ni sư đã biết thức ăn nào đức Phật dùng được.

Tuy nhiên cũng có một số thịt đặc biệt cấm và chư tăng không được sử dụng. Đó là: thịt người – vì những lý do đã quá rõ ràng. Thịt voi và thịt ngựa vì trong thời kỳ đó, hai con vật này được coi là thú vậ tcủa nhà vua. Thịt chó – vì dân chúng thường coi chó là con vật ghê tởm. Thịt rắn, sư tử, cọp, báo, gấu và linh cẩu – vì người ta tin rằng ai ăn thịt những loài thú rừng nguy hiểm này sẽ toát ra một mùi đặc biệt có thể khiến cho các con vật đồng loại tấn công người đó để trả thù.

Khái niệm “địa ngục” trong một số kinh sách Phật giáo
Ý nghĩa chắp tay trong nghi thức Phật giáo
Phước đức có bị hết hay không? Biết câu trả lời ta càng choáng váng về những việc mình đã làm
Đức Phật hành hương
Xu hướng ăn chay trường được đề ra vào cuối đời Đức Phật

Vào cuối cuộc đời đức Phật, người vốn là em họ của ngài tên là Devadatta (Đề-bà-đạt-đa) có ý định chiếm quyền lãnh đạo Tăng đoàn. Để có được sự hậu thuẫn của nhiều người, Devadatta đã cố tỏ ra nghiêm khắc hơn cả đức Phật và muốn chứng minh rằng đức Phật có phần dễ dãi. Devadatta đề nghị với đức Phật là tất cả các vị Tăng Ni đều phải ‘ăn rau đậu’ (‘ăn chay trường’).

Đức Phật đã từ chối và một lần nữa Ngài nhắc lại một giới luật mà Ngài đã thiết lập nhiều năm về trước, quy định tất cả các Tăng Ni có thể ăn thịt hay cá, khi nào biết rõ thịt con vật đó không bị cấm sử dụng và khi họ không có lý do gì để nghi ngờ rằng con vật đó được giết đặc biệt dành để chiêu đãi họ (Tam tịnh nhục).

Xem thêm các bài viết về thức ăn chay:

Ăn chay là tốt hay tu tâm dưỡng tính – hướng về Phật tốt hơn?

Ăn chay (cỏ cây, hoa lá) có tạo ác nghiệp sát sinh không?

Ajahn Brahmavamso / Thích Nữ Liên Trí dịch

Bình Luận

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *