Đức Phật dạy con trai những bài học đạo đức quý giá như thế nào?

Đức Phật dạy con trai những bài học đạo đức quý giá như thế nào?

Sáu năm sau khi đức Phật rời bỏ gia đình, và một năm sau khi đạt được giác ngộ, đức Phật trở về kinh thành. La Hầu La, lúc ấy 7 tuổi. Bắt đầu từ đây, La Hầu La được Ngài dạy dỗ và đạt đến giác ngộ khi mới 20 tuổi.

Khi con trai của tôi tròn 7 tuổi, tôi bắt đầu suy tư về việc làm thế nào để dẫn dắt nó và em trai của nó trên con đường tâm linh. Ít nhất, tôi muốn chúng nó học và thực hành Phật pháp đủ để sau này lớn lên chúng có thể trở về với những tiềm năng đó nếu chúng thích hay cần đến.

Tôi cũng nghĩ rằng nếu các con tôi có thể nương tựa nơi Phật pháp, thì sau này, dù đang ở bất cứ nơi đâu, chúng cũng có thể quay về với mái ấm đó. Nhất là, vì đối với tôi, gia tài lớn nhất mà tôi có được qua sự thực tập Phật pháp là sự an lạc, thảnh thơi và lòng từ bi, tôi tự hỏi làm cách nào tôi có thể trao truyền gia tài tâm linh đó lại cho thế hệ sau.

Được biết La Hầu La bắt đầu được đức Phật dạy dỗ từ năm 7 tuổi, tôi lục tìm trong những bản kinh tiếng Pali để học lấy những phương pháp mà đức Phật đã sử dụng để dạy dỗ con của Ngài.

Tôi tìm thấy cách làm thế nào để lại một “gia tài tâm linh” qua những mẩu chuyện thật hay trong kinh điển về việc La Hầu La đã theo học với cha như thế nào? Sáu năm sau khi đức Phật rời bỏ gia đình, và một năm sau khi đạt được giác ngộ, đức Phật trở về kinh thành. La Hầu La, lúc ấy 7 tuổi. Theo lời mẹ dạy, đã chạy đến bên cha để xin thừa hưởng gia tài.

Nếu như ngày xưa Thái tử Tất Đạt Đa không bỏ kinh thành ra đi, thì bây giờ La Hầu La đã được truyền ngôi vua. Nhưng là một người đã buông bỏ hết tất cả, sống đời khổ hạnh, đức Phật có thể trao lại cho con mình cái gì? Đáp lời La Hầu La, đức Phật quay sang nói với Ngài Xá Lợi Phất (Sariputta), một đồ đệ thân tín của đức Phật: “Hãy thâu nhận nó.” Như vậy, thay vì được ngôi vua, La Hầu La đã được thừa hưởng con đường đi của cha mình – con đường dẫn đến giải thoát.

Phản ứng của Đức Phật khi nhận được quả lựu ăn dở khiến mọi người bất ngờ
10 dấu hiệu chứng tỏ bạn có duyên với Phật
Nhìn lại những hình ảnh hiếm hoi về Chùa Hương năm 1927

Có lẽ còn lâu lắm con trai tôi mới cạo trọc đầu và khoác lên mình chiếc áo cà sa. Nhưng tôi vẫn muốn cho con tôi tiếp xúc với những điều căn bản của Phật pháp, những điều đã chuyển hoá sâu sắc cuộc đời tôi. Khi tôi đọc những đoạn kinh về cách đức Phật dạy La Hầu La, tôi ngạc nhiên nhận ra rằng những điều này không những vẫn còn mới mẻ mà còn rất thích hợp với việc dạy con ở nước Mỹ, trong thời hiện đại này. Thật vậy, những bài pháp này đã trở thành kim chỉ nam cho tôi trong việc dạy con.

Đạo đức

Câu chuyện đầu tiên kể về La Hầu La được đức Phật dạy về lòng chính trực (integrity) như thế này. Lúc lên 8 tuổi, La Hầu La đã có lần nói dối. Bài Kinh Giáo Giới La Hầu La (Trung Bộ Kinh, 61) kể rằng sau khi tọa thiền xong, đức Phật đến tìm con. La Hầu La lấy ghế mời cha ngồi, rồi mang đến một thau nước cho cha rửa chân, theo phong tục thời ấy. Sau khi rửa chân xong, đức Phật hỏi:

“Này, La Hầu La, con có thấy chút nước còn lại trong cái thau này không?”

“Dạ, con có thấy” – La Hầu La thưa.

Hãy học cách buông xả để có được hạnh phúc
La Hầu La, con hãy tập đừng bao giờ nói dối, cho dù đó là một lời nói đùa (Ảnh minh họa)

“Đời của một người tu cũng chỉ đáng bằng một chút nước này thôi, nếu như người đó cố tình nói dối”.

6 loại phúc đức Đức Phật luôn vun bồi
Ý nghĩa của câu Ta bà ha ở cuối các các câu thần chú
Giải mã ý nghĩa của tượng đức Quan Âm nghìn tay nghìn mắt

Tôi tưởng tượng La Hầu La đỏ mặt lên.

Sau đó, đức Phật hất đổ hết nước trong thau ra và nói: “Đời của một người tu cũng đáng vứt bỏ đi như vậy nếu như người đó cố tình nói dối”.

Xong, đức Phật lật cái thau úp xuống và nói: “Đời của một người tu sẽ trở nên đảo lộn như vậy nếu như người đó cố tình nói dối”.

Và, để nhấn mạnh thêm nữa, đức Phật lật ngửa cái thau trở lại và nói: “Đời của một người tu cũng trở nên trống rỗng như cái thau này nếu như người đó cố tình nói dối.”

Sau đó Ngài dạy con: “Đối với một người cố tình nói dối, không có một tội lỗi xấu xa nào mà người đó không thể làm. Vì vậy, La Hầu La, con hãy tập đừng bao giờ nói dối, cho dù đó là một lời nói đùa”.

Câu chuyện trên đây nhắc nhở tôi rằng những lời la mắng giận dữ với con cái thực ra chỉ có sức mạnh mà không có nội lực. Đức Phật đã rất bình tĩnh, chọn thời điểm đúng lúc để dạy con mà không trừng phạt hay nổi giận với con. Sau bài thuyết giảng ngắn mà nghiêm khắc, rõ ràng về việc nói dối đó, tôi tưởng tượng La Hầu La đã lắng nghe cha hơn.

Sau đó, đức Phật chỉ dẫn con làm sao để suy xét mọi hành động của mình.
“Cái gương dùng để làm gì?” – Ngài hỏi.
“Bạch Đức Thế Tôn, gương dùng để soi” – La Hầu La đáp.

3 kiểu người càng gặp càng không nên đối xử tử tế, 3 kiểu người phải tránh kết giao, bạn đã biết hết chưa?
Nhà có 4 phước dày: Không thịnh vượng cũng phú quý, con cháu toàn người xuất chúng
Nhân quả báo ứng: 6 nghề không nên làm để tránh tạo nghiệp, mất hết phúc lộc, kiểu gì cũng bị quả báo

Đức Phật lại dạy: “Trong khi chuẩn bị làm điều gì chi bằng thân, khẩu, ý, con phải quán chiếu: Hành động này có gây tổn hại cho mình hoặc cho kẻ khác không. Nếu sau khi suy xét, con thấy rằng hành động đó sẽ có hại, thì con đừng làm. Còn nếu con thấy rằng hành động đó có ích lợi cho con và cho kẻ khác, thì con hãy làm”.

...
Hành động có ích lợi cho con và cho kẻ khác, thì con hãy làm! (Ảnh minh họa)

Tôi chợt nhận ra rằng thay vì dạy cho con mình nhận biết sự khác biệt tuyệt đối giữa “đúng” và “sai”, Đức Phật đã dạy cho con suy ngẫm về “lợi ích” và “có hại”. Điều này đòi hỏi cả sự tự tri (self-awareness) lẫn lòng bi mẫn. Đặt nền tảng của đạo đức dựa trên “có lợi” hay “có hại” giúp giải thoát đời sống đạo đức của ta khỏi những khái niệm trừu tượng và những ý niệm chẳng ăn nhập gì tới hậu quả của việc ta làm. “Có lợi” và “có hại” cũng giúp cho con người nhận biết mục tiêu của mình. Những điều ta làm sẽ trở thành hoặc là nghịch duyên, hoặc là thuận duyên trên con đường ta đi.

Phương pháp giáo hoá của đức Phật khiến cho tôi càng tin tưởng thêm rằng chúng ta cần gieo xuống nơi tâm hồn con trẻ những hạt giống của lòng bi mẫn, những hạt giống của ý thức về việc mỗi hành động của nó sẽ ảnh hưởng đến người khác như thế nào. Sức mạnh của sự quán chiếu và lòng từ bi sẽ không có được nếu đứa trẻ chỉ biết vâng theo lời của người lớn: “Con hãy biết quán chiếu, và hãy có lòng từ bi!” Những giá trị này chỉ có thể có được qua gương của người khác, nhất là của cha mẹ đứa trẻ.

phân biệt tâm
Con hãy biết quán chiếu, và hãy có lòng từ bi!

Học cách Đức Phật dạy con trai bài học đạo đức

Đức Phật cũng dạy cho La Hầu La hãy xem xét sau khi làm một việc gì đó. Nó có gây tổn hại gì không? Nếu có, thì phải đến gặp một người có tuệ giác và sám hối để tránh lặp lại lỗi lầm trong tương lai. Tôi đã học được cách hướng dẫn con trẻ phát triển lòng chính trực bằng cách nhận ra lỗi lầm của mình.

Và lòng chính trực đó tuỳ thuộc rất nhiều vào cách cha mẹ soi xét lỗi lầm của con mình ra sao. Cách hành xử của cha mẹ ảnh hưởng rất nhiều đến sự phát triển đạo đức của con trẻ: Nếu cha mẹ cho con trẻ thấy được là nó có thể tin tưởng mình được, là mình chỉ muốn giúp cho con mình trưởng thành hơn là muốn trừng phạt con, thì con trẻ sẽ trở nên thành thật với cha mẹ của chúng hơn.

Xem thêm:

Đức Phật nói Kinh Mười Điều Thiện Nghiệp nhất định nên hành theo mới mong giác ngộ, giải thoát

Gil Fronsdal

Bình Luận

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *